Herborist » Specials » Natuurvoedsel
Alles over kruiden

Eten uit de natuur

Eten uit de natuur Heel heel lang geleden leefde de mens als een zwerver of nomade. Hij kwam aan zijn voedsel door het zoeken en het verzamelen van wilde vruchten, noten en zaden, die op zijn tijdelijke staanplaats aanwezig waren. De zwervende mens was voornamelijk een verzamelaar en jager.

Van natuurvoedsel tot cultuurvoedsel

Langzamerhand is die rondtrekkende mens om heel veel redenen zich steeds meer gaan vestigen en werd hij boer.
Omheen de woonplaats van die ‘cultuur’mens veranderde heel langzaam de plantengroei. Er groeiden planten die zich thuis voelden in het afval en de 'onrust' van zijn directe omgeving. Bepaalde wilde planten zochten zo vanzelf de nabijheid van de mens. Toen de mens sommige van die soorten had leren waarderen ging hij ze met een soort hekje of iets dergelijks beschermen tegen vraat van wilde dieren. Tengevolge van zulke 'cultuurmaatregelen' kregen andere planten ineens ook de gelegenheid om zich te vestigen, eerst nog als 'onkruid' tussen de andere, belangrijke soorten. In veel gevallen heeft dat onkruid zich onder invloed van aanvankelijk onbewuste en onbedoelde selectie juist ten koste van het hoofdgewas ontwikkeld. Wanneer zo'n onkruid vervolgens ook bruikbaar bleek te zijn, kon het gebeuren dat het promoveerde tot hoofdgewas.
Het onderscheid tussen kruid en onkruid is dus zeer subjectief en bovendien zeer veranderlijk. Haver heeft zich ontwikkeld uit een onkruid dat tussen paardenbonen groeide, terwijl rogge, kikkererwten en linzen oorspronkelijk tarwe-onkruiden waren. Aan de andere kant is bijvoorbeeld Harig Vingergras lange tijd gewoon verbouwd geweest maar intussen al lang geleden weer tot onkruidstatus teruggekeerd.

Wij zijn voor ons voedsel nu niet meer afhankelijk van onze wilde omgeving, maar het kan toch nuttig, gezond, goedkoop en leerrijk zijn om af en toe wat wilds op het menu te zetten.

Wild voedsel: teelt en gebruik

  • Aardaker – Lathyrus tuberosus: een zeldzame vlinderbloemige voor eerder zware grond, de knolletjes zijn gekookt te eten.
  • Aardkastanje - Bunium bulboc.: Kleine eetbare knolletjes, goed te telen
  • Barbarakruid – Barbarea vulgaris: vaste kruisbloemige plant, jong blad als waterkers
  • Beekpunge – Veronica beccabunga vochtig groeiende ereprijs, jong blad in sla
  • Boerenwormkruid – Tanacetum: vaste wortelstokplant, zeer jong blad in pannenkoeken
  • Brandnetel – Urtica dioica: jong blad in soep, gedroogd als thee
  • Brave Hendrik – Chenopodium: meldesoort, gemakkelijk te zaaien, rauw of gekookt als spinazie te gebruiken
  • Grote klis – Arctium lappa de eenjarige wortel te gebruiken als schorseneer
  • Herderstasje – Capsela bursa p. de jonge plant gekookt bij kool, rauw als salade
  • Hop – Humulus lupulus de vroege stengelscheuten als een soort asperge
  • Lievevrouwbedstro – Gallium bosplant, te gebruiken kruid in meiwijn, als thee
  • Look-zonder-Look – Alliaria bosplant, blad in soep en salade, lookgeur
  • Morgenster – Tragopogon wortels als schorseneer, bevat inuline (FOS)
  • Oostindische kers – Tropaeolum blaadjes (specerij in salade), onrijpe zaden (kappertjes in azijn)
  • Paardebloem – Taraxacum off. blad gebleekt als witlof, wortel gebrand als koffie
  • Pastinaak – Pastinaca sativa wortel als gekookte of gebakken groente
  • Postelein - Portulaca oleracea hoge voedingswaarde, omega-3-vetzuren
  • Rapunzelklokje – Campanula wortel als schorseneer
  • Smeerwortel – Symphytum jong blad in beslag gefrituurd
  • Teunisbloem - Oenothera wortel gekookt, jong blad (scheuten), zaad in koekjes
  • Veldkers kleine – Cardamine pittig als rauwkost, vitamine C, mosterdolie
  • Veldsla – Valerianella locusta zeer geschikt als salade, veel ijzer
  • Vogelmuur – Stellaria media als spinazie (gestoofd) en in salade
  • Vlier – Sambucus nigra bloem als beignet en als limonade, bessen in confituur en als siroop, bladscheuten jong (gekookt)
  • Waterkers – Nasturtium gekweekt in water, te gebruiken als rauwkost
  • Weegbree – Plantago jong blad rauw of gebleekt, gekiemde zaden
  • Wilde marjolein – Oregano sp. vaste plant voor de siertuin, als kruiderij bij tomaat, pizza
  • Winterpostelein - Claytonia p. goed winterhard, als salade en in puree
  • Zeekool – Crambe maritima bloemknoppen en gebleekt blad gekookt
  • Zeekraal – Salicornia europaea zoutplant, jonge scheuten gekookt
  • Zevenblad – Aegopodium woekerend kruid, rauw of gekookt te gebruiken
  • Zuring – Rumex species friszure smaak in salade, als soep, in spinazie

Literatuur

  • Bijzondere groenten. Telen en experimenteren in eigen tuin en keuken. KVLV.
  • Bryan J. – De eetbare tuin – Bert Bakker ISBN 90 6019 608 2
  • Couplan & Styner - Guide des plantes sauvages. Delachaux.
  • Grieve M. – A Modern Herbal – Penguin Books
  • Lieutaghi Pierre - La Plante Compagne. Actes Sud 1998
  • Lis M. et Vincent P. - La Cuisine des Bois et des Champs. Actes Sud 1992.
  • Mabey Richard - Hollandia gids voor de eetbare planten in de natuur. Hollandia 1976.
  • Magali Amir - Les cueillettes de confiance. Les Alpes de Lumière 1998.
  • Philips R. – Puur natuur op tafel – Het Spectrum ISBN 90 274 7737
  • Veltman – Eetbare gewassen – Prisma 1655
Aardaker of aardmuisjes

Aardaker of aardmuisjes

Wat hebben onze verre voorouders voor vreemde planten allemaal gegeten? Groenten lagen niet in supermarkten en werden zelfs niet gekweekt. Dus aten ze Haverwortel, Klis, Melde, Zeekool en Aardaker. Ro…
Amarant, de Aztekentarwe

Amarant, de Aztekentarwe

Tarwe, haver, gerst, rijst en rogge zijn bekende granen, basisvoedsel voor de halve wereldbevolking. Maar wereldwijd zijn er nog tientallen andere granen die in het verleden een grote reputatie gehad…
Bloemen in mijn bord, Maartse viooltjes

Bloemen in mijn bord, Maartse viooltjes

Maarts viooltje of Viola odorata, geurend viooltje zoals de officiële naam luid, heeft altijd tot de verbeelding gesproken. Zijn het de tere, blauwe bloemen die zo vroeg al het frisse voorjaar trotser…
Bloemen in mijn bord, Vlierbloesem

Bloemen in mijn bord, Vlierbloesem

Is het omdat hij overal te gemakkelijk groeit, dat we die prachtige struik zo weinig waarderen? Nochtans is hij niet alleen mooi, maar ook goed eetbaar en overal in de natuur voorradig. Vooral de geur…
Boerenwormkruid op je bord

Boerenwormkruid op je bord

Boerenwormkruid werd in vroeger eeuwen veel en vaak geplukt, gedroogd en gebruikt. Men wist deze plant naar waarde te schatten in een tijd waarin de chemische apotheek nog uitgevonden moest worden.
Crosne of Japanse andoorn

Crosne of Japanse andoorn

Crosne is een merkwaardige knolgroente uit China en Japan. De knolletjes vormen het ringvormig verdikte uiteinde van de ondergrondse stengels van de Japanse andoorn. Crosne of Stachys sieboldii is een…
Ganzevoet en andere meldes

Ganzevoet en andere meldes

Met echte onkruiden zoals Herderstasje, Knopkruid en Melde of melganzevoet, heb ik een haat – liefde verhouding. Aan de ene kant bewonder ik hun overlevingsdrang maar tezelfdertijd vind ik het hinderl…
Grote klis als groente

Grote klis als groente

De klis kennen de kinderen vooral van de ronde vruchten die zich aan de kleren of in de vacht van dieren kunnen vasthaken. Een ouderwets speelgoed, zou je kunnen zeggen. De grote klis is een inheems g…
Haverwortel en Schorseneer

Haverwortel en Schorseneer

Toen ik de eerste keer de blauwe morgenster in de natuur zag, dacht ik dat er schorseneren uit de naburige volkstuintjes ontsnapt waren. Tot ik enkele weken later ontdekte dat de doorgeschoten 'schors…
Pastinaak, de witte wortel

Pastinaak, de witte wortel

Het gebeurt niet zelden dat een populaire voedselplant plaats moet ruimen voor een ander, doorgaans gemakkelijker te telen cultuurgewas. De pastinaak is hiervan een schoolvoorbeeld. De Egyptenaren en…
Gepubliceerd door Herborist op 11-10-2009. Het auteursrecht van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Schrijf mee!